NASA-in rover Perseverance rover došao je do jednog od najznačajnijih otkrića u novijoj istoriji istraživanja Marsa – ispod površine planete pronađeni su ostaci drevne riječne delte, što predstavlja snažan dokaz da je voda nekada obilno tekla Crvenom planetom.

Ovo otkriće dodatno učvršćuje teoriju da je Mars nekada imao uslove slične Zemlji, uključujući tečnu vodu, gušću atmosferu i topliju klimu.

 

Drevna delta skrivena ispod površine Marsa

 

Istraživanje je sprovedeno unutar “Jezera Crater”, kratera u kojem rover operiše od 2021. godine. Naučnici vjeruju da je ovo područje nekada bilo veliko jezero, napajano rijekama koje su se ulivale u njega.

Georadarski podaci otkrili su slojevite sedimente i erodirane strukture do dubine od čak 35 metara, raspoređene na više od 6 kilometara terena. Ove formacije jasno ukazuju na postojanje delte – mjesta gdje se rijeka uliva u veće vodeno tijelo i taloži materijal.

Procjenjuje se da delta potiče iz perioda prije između 3,7 i 4,2 milijarde godina, što znači da je nastala veoma rano u istoriji Marsa, koji je formiran prije oko 4,5 milijardi godina.

Zanimljivo je da je ova podzemna delta starija od poznate površinske formacije West Delta, što ukazuje na više faza prisustva vode u ovom regionu.

 

Tehnologija koja “vidi” ispod površine

 

Ključnu ulogu u ovom otkriću imao je instrument RIMFAX, sofisticirani georadar koji omogućava “snimanje” unutrašnjosti tla.

RIMFAX šalje radarske impulse u podlogu i bilježi njihov povratni signal, na osnovu čega naučnici mogu rekonstruisati trodimenzionalnu sliku podzemnih slojeva. Najnoviji rezultati zasnovani su na najdubljim mjerenjima do sada, prikupljenim između septembra 2023. i februara 2024. tokom oko 250 marsovskih dana.

Ova tehnologija omogućava istraživanje struktura koje nisu vidljive sa površine, čime se otvara potpuno nova dimenzija u proučavanju Marsa.

 

Zašto je voda ključ za potragu za životom

 

Prisustvo tečne vode smatra se jednim od osnovnih preduslova za razvoj života kakav poznajemo. Današnji Mars je hladan, suv i izložen snažnom zračenju, ali geološki dokazi ukazuju da je nekada bio mnogo pogodniji za život.

Prema riječima planetarne naučnice Emily Cardarelli, područje kratera moglo je predstavljati stabilno, vodom bogato okruženje sposobno da očuva tzv. biološke potpise – hemijske ili fizičke tragove koji ukazuju na nekadašnje prisustvo života.

Na Zemlji, riječne delte su među najvažnijim ekosistemima za mikrobiološki život, jer koncentrišu hranljive materije i stvaraju stabilne uslove za razvoj mikroorganizama.

 

Dodatni dokazi iz uzoraka stijena

 

Ovo nije prvi put da Perseverance rover ukazuje na moguće tragove života. Naučnici su ranije objavili da jedan uzorak stijene iz “Jezera Crater” sadrži potencijalne biološke potpise stare između 3,2 i 3,8 milijardi godina.

Ipak, važno je naglasiti da isti minerali mogu nastati i bez prisustva života, pa su potrebna dodatna istraživanja kako bi se ove tvrdnje definitivno potvrdile.

Planirano je da se uzorci koje je rover prikupio u budućnosti vrate na Zemlju kroz misiju Mars Sample Return, gdje će biti analizirani najnaprednijim laboratorijskim tehnikama.

 

Kako je nastalo drevno jezero na Marsu

 

Naučnici vjeruju da su rijeke nekada probijale ivice kratera i ulivale se u njega, formirajući veliko jezero. Tokom vremena, sediment koji su rijeke donosile taložio se i stvarao delte poput ove sada otkrivene.

Otkriće više slojeva sedimenata ukazuje na to da je voda bila prisutna u više navrata, a ne samo tokom jednog kratkog perioda, što dodatno povećava šanse da je Mars nekada bio nastanjiv.

 

Mars nekada sličan Zemlji?

 

Sve veći broj dokaza sugeriše da je Mars u dalekoj prošlosti imao rijeke, jezera, pa čak i moguće okeane. Gubitkom atmosfere planeta je postepeno postala hladna i suva kakvu je danas poznajemo.

Ipak, zahvaljujući misijama poput “Perseverance rover“, naučnici su korak bliže odgovoru na jedno od najvećih pitanja čovječanstva – da li smo sami u svemiru.

Ovo otkriće zakopane riječne delte predstavlja još jedan snažan trag da je Mars nekada bio mnogo živahnije i potencijalno nastanjivo mjesto nego danas.